تعریف تحلیل swot
Swotدر لغت به معنی قوت ها ضعف ها فرصت ها و تهدیدات است و دراصطلاح فرایند شناسایی بررسی و ارزیابی متغیر های موثر و بالقوه داخلی و محیطی را تجزیه و تحلیل swot گویند. واژه swot برگرفته از این لغات می باشد:
S : strengthبه معنی قدرت
Weakness : Wبه معنی ضعف
o: opportunityبه معنی فرصت
T:Threat به معنی تهدید
"محققان الگوهای متفاوتی را برای شناسایی همه ی عوامل (چه موثر و چه غیر موثر) بر فعالیت های یک سازمان ارایه نموده اند که در بیشتر متون با عناوین تجزیه و تحلیل قوت ها ضعف ها فرصت ها و تهدید ها یا swot. TWOS.WPTS به کار برده اند."استراتژی هر سازمان متاثر از فرایند تعامل آن با محیط بیرونی است و بنابراین پیش بینی وضعیت آینده نقشی اساسی در فرایند موفقیت سازمان و کشور دارد . در این میان شناخت عوامل محیطی و همچنین شناسایی عوامل درونی بسیار مهم می باشد ."تجزیه و تحلیل swot یکی از ابزار های استراتژیک تطابق قوت و ضعف درون سازمانی با فرصت ها و تهدید های برون سازمانی است . تجزیه و تحلیل swot تحلیلی منظم برای شناسایی این عوامل و تدوین استراتژی که بهترین تطابق بین انها را ایجاد نماید ارایه می هد.از این دید گاه این الگو یک استراتژی است که قوت ها و فرصت ها را به حد اکثر و ضعف ها و تهدیدات را به حداقل ممکن می رساند . برای این منظور نقاط قوت و ضعف و فرصت ها و تهدیدات در چهار چوب کلی SO.WO.ST.WT. پیوند داده می شود و گزینه استراتژی بین آنها انتخاب می شود ." در این تحلیل همیشه چهار استراتژی پیشنهاد می شود :" هدف از استراتژی WT حتی الامکان نقاط ضعف و تهدیدات است و شر کتی که بیشترین عوملش در این خانه متمرکز باشد وضعیت جالبی نداشته و در ورطه ی ور شکستگی خواهد بود. استراتژی WO هدفش کاهش نقاط ضعف و افزایش فرصت هاست در این حالت شرکت ها به علت دارا بودن ضعف های اساسی امکان استفاده از فرصت های به دست آمده را ندارند. استراتژی ST بر اساس توانمندی شرکت در مقابل تهدیدات بنا شده است هدف آن این است که توانمندیهای موجود را افزایش و در مقابل تهدیدات را کاهش دهد. در استراتژیSO هر شرکتی علاقه مند است که همیشه در این موقعیت قرار داشته باشد که بتواند بهره گیری از توانمندی ها و فرصت ها را به حد اکثر برساند " در تحلیل swot عوامل موثر بر شرکت یا سازمان به دو دسته عوامل بیرونی یا خارجی و عوامل درونی یا داخلی تقسیم می شود:
الف) عوامل بیرونی
این عوامل خارج از سازطمان بو ده است و بر فعالیت های سازمان تاثیر دارند اما در اختیار سازمان نبوده و سازمان هیچ گونه تاثیری بر آنها ندارد . هدف از بررسی محیط خارجی تهییه فهرستی محدود از فرصت هایی که می تواند به یک سازمان سود رسانده یا تهدیداتی که باید از آنها اجتناب شود. عوامل بیرونی خود به دو گونه می باشد :
فرصت ها
فرصت یک موقعیت عمده در محیط موسسه می باشد .یعنی ان چه که موسسه را در رسیدن به اهدافش یاری ی نماید و به عنوان موتور محرکه ای است که شتاب حرکت موسه را جندین برابر می کند . "سه منبع اصلی فرصت ها و تهدید ها عبارتند از 1- فشار ها و روند ها (سیاسی اقتصادی اجتماعی و فن آوری) 2- مراجعان مشتریان و پرداخت کنندگان مالیات 3- رقبا و همکاران .پس فرصت ها مطلوب موسسه بوده و بایستی کوشش نمایند تا آنها را به حداکثررسانده و از آنها استفاده بهینه کنند.
تهدید ها
"تهدید یک موقعیت نا مطلوب عمده در محیط موسسه است و به عنوان مانعی بر سر راه موسسه قرار دارد و آن را از رسیدن به اهدافش باز می دارد . در مورد فرصت ها و تهدیدات می توان گفت که آنچه برای یک موسسه تهدید قلمداد می شود ممکن است برای یک موسسه دیگر عامل فرصتی باشد. پس فرصت یا تهدید بودن یک عامل نسبی است .موسسه تا جایی که می تواند بایستی محدود کننده و تهدیدات را به حد اقل رسانده یا آنها را به عوامل فرصتی و مزیتی تبدیل کنند. درک درست فرصت ها و تهدیدات محیطی فرا روی سازمان به مدیران کمک می کند تا استراتژی سازمانی را با بینش و فراست بهتری اتخاذ نموده و مسیر حرکت سازمان را به طور اثر بخش تری تععین نماید. البته باید تئجه داشت که آنچه برای یک سازمان تهدید قلمداد می شود ممکن است برای سازمان دیگر فرصت باشد و فرصت یا تهدید بودن یک عاملنسبی است . در مورد سطح کلان و کشور ها نیز می توان گفت که عواملی این چنین وجود دارند که بایستی مورد توجه قرار گرفته و در برنامه ریزی های کشوری لحاظ شوند
ب)عوامل درونی
این عوامل در اختیار شرکت بوده و جزء عوامل داخلی می باشند .پس در عین حال که بر فعالیت های سازمان تاثیر دارند سازمان نیز بر آنها تاثیر دارد . هدف از بررسی محیط درونی تهییه فهرستی از نقاط قوت است که سازمان برای به دست آوردن سود بایستی از آنها بهره برداری نمایند و یا نقاط ضعفی که برای جلو گیری از ضرر یا کاهش سود باید از آنها اجتناب نمایند. عوامل درونی نیز همانندعوامل بیرونی دو دسته می باشند که عبارتند از :
قوت ها
قوت منبع مهارت یا مزیت دیگری است نسبت به رقبا و نیاز های بازار هایی که موسسه در آنها کار می کند یا خواهد کرد قوت یک شایستگی ممتاز است که مزیت مقایسه ای موسسه در بازار می شود . قوت نقطه ی اتکای سازمان است که با استفاده از آن می خواهد به اهداف خود برسد " بر مبنای این نقاط قوت شاخه ی اجرایی را میتان به موتوری قدرتمند برای رشد تغیییر نو اوری و خدمت تبدیل کرد." پس هر سازمانی بایستی این نقاط قوت را برای جامه عمل پوشاندن به رسالتش به حد اکثر رسانده و از آنها به عنوان مزیتی رقابتی در مقابل رقبا استفاده نمایند.
ضعف ها
ضعف یک محدودیت یا کمبود در منابع مهارت ها و توانایی هایی است که جدا مانع عملکرد اث بخش می شود .ضعف یک عمل درونی است که مختل کننده فعالیت های سازمان بوده و در رسیدن سازمان به اهدافش خلل ایجاد میکند پس لازم است تا سازمان این عوامل را در حد امکان به حد اقل رسانده و یا در جهت رسیدن به اهدافش از آنها بهره برداری نماید. ضعف ها عواملی هستند که هر سازمانی که وجود خارجی دارد قطعا با آنها رو به رو است و نمی تواند از آنها دوری گزیند بلکه بایستی با درکی صحیح آنها را نظارت کرده و مهار نمایند. درک صحیح نقاط قوت و ضعف اسا سی به سازمان کمک می کند تا با استفاده بهینه از قوت ها و به حد اقل رساندن ضعف ها با اثر بخشی بیشتری به اهداف رسیده و از هدر رفتن منابع و امکانات سازمان جلوگیری نمایند. در سطح ملی و کلان نیز بایستی این نقاط مورد شناسایی قرار گرفته و با بهره گیری مناسب قوت ها و اجتناب از ضعف ها استراتزی مناسب تدوین شده و به اجرا در آید.
تحلیلswot مطابق آنچه که گفته شد بر آن است تا این عوامل (درونی و بیرونی )را شناسایی و ددر جهت بهره برداری بهینه از آنها گام بردارد
